(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 048

॥ శ్రీః ॥
4.48. అధ్యాయః 048
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
కర్ణేనాత్మశ్లాఘనపూర్వకమర్జునపరాభవనమిథ్యాప్రతిజ్ఞానం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text

కర్ణ ఉవాచ। 4-48-0x(3204)(30398)
సర్వానాయుష్మతో భీతాన్సంత్రస్తానివ లక్షయే।
అయుద్ధమనసశ్చైవ సర్వాంశ్చైవానవస్థితాన్ ॥ 4-48-1(30399)
యద్యేష జామదగ్న్యో వా యది వేంద్రః పురందరః ।
వాసుదేవేన సహితో యది బీభత్సురాగతః।
అహమేనం నిరోత్స్యామి వేలేవ వరుణాలయం ॥ 4-48-2(30400)
రుక్మపుంఖాః ప్రసన్నాగ్రా ముక్తా హస్తవతా మయా।
ఛాదయంతు శారః సూర్యం పార్థస్యాయుర్నిరోధకాః ॥ 4-48-3(30401)
మమ చాపప్రముక్తానాం శరాణాం నతపర్వణాం ।
నివృత్తిర్గచ్ఛతాం నాస్తి సర్పాణాం శ్వసతామివ ॥ 4-48-4(30402)
శరాణాం పుంఖసక్తానాం మౌర్వ్యాఽభిహతయోర్భృశం ।
శ్రూయతే తలయోః శబ్దో భేర్యోరాహతయోరివ ॥ 4-48-5(30403)
ఏకైకం చతురః పంచ క్వచిత్పష్టిం క్వచిచ్ఛతం।
హతాన్పశ్యత మాత్స్యానామిషుభిర్నిహతాన్రథాన్ ॥ 4-48-6(30404)
మద్బాహుముక్తైరిషుభిస్తైలధౌతైః పతత్రిభిః ।
ఖద్యోతైరివ సంపృక్తమంతరిక్షం విరాజతాం ॥ 4-48-7(30405)
ధ్వజాగ్రాద్వానరస్తస్య భల్లేనాభిహతో మయా।
అద్యైవ పతతాం భూమౌ వినదన్భైరవాన్రవాన్ ॥ 4-48-8(30406)
శత్రోర్మయాభిపన్నానాం భూతానాం ధ్వజవాసినాం ।
దిశః ప్రతిష్ఠమానానామస్తు శబ్దో దివం గతః ॥ 4-48-9(30407)
క్రుద్ధేనాస్త్రం మయా ముక్తం నిర్దహేత్పృథివీమిమాం ।
స్థితం సంగ్రామశిరసి పార్థమేకాకినం కిము ॥ 4-48-10(30408)
సమాహితశ్చ బీభత్సుర్వర్షాణ్యష్టౌ చ పంచ చ ।
జాతస్నేహశ్చ యుద్ధస్య మయి సందర్శయిష్యతి ॥ 4-48-11(30409)
పాత్రీభూతస్తు కౌంతేయో బ్రాహ్మణో గుణవానివ ।
శరమాలాం స గృహ్ణాతు మత్ప్రసృష్టాం స్వధామివ ॥ 4-48-12(30410)
ఏష చాపి మహేష్వాసస్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః ।
అహం చాపి నరశ్రేష్ఠాదర్జునాన్నావమః క్వచిత్ ॥ 4-48-13(30411)
మమ హస్తప్రముక్తానాం శరాణాం నతపర్వణాం।
నివృత్తిర్గచ్ఛతాం నాస్తి వైశ్వానరశిఖార్చిషాం ॥ 4-48-14(30412)
ఇతశ్చేతశ్చ ముక్తానాం శరాణాం నతపర్వణాం ।
తుగులః శ్రూయతాం నాదః షట్పదాం గాయతామివ ॥ 4-48-15(30413)
అంతరా సంపతద్భిస్తు గృధ్రపత్రైః శిలాశితైః ।
శలభానామివాకాశే ఛాయా సంప్రతి దృశ్యతాం ॥ 4-48-16(30414)
అద్య మత్కార్ముకోత్సృష్టాః శితాః పార్థస్య మర్మగాః।
శరీరముపసర్పంతు వల్మీకమివ పన్నగాః ॥ 4-48-17(30415)
బర్హిబర్హిణరాజానాం బర్హిణాం బర్హిణామివ ।
పతతాం పతతాం ఘోషః పతతాం పతతామివ ॥ 4-48-18(30416)
అద్య త్వహమృణాన్మోక్ష్యే యన్మయా తత్ప్రతిశ్రుతం ।
ధార్తరాష్ట్రస్య తత్కాలే నిహత్య సమరేఽర్జునం ॥ 4-48-19(30417)
ఇంద్రాశనిసమస్పర్శం మహేంద్రసమవిక్రమం।
అర్దయిష్యాంయహం పార్థముల్కాభిరివ కుంజరం ॥ 4-48-20(30418)
శరజాలమహాజ్వాలమసిశక్తిగదేంధనం ।
నిర్దహంతమనీకాని శమయిష్యేఽర్జునానలం ॥ 4-48-21(30419)
రథాదతిరథం లోకే సర్వశస్త్రభృతాంవరం ।
వివశం పార్థమాదాస్యే గరుత్మానివ పన్నగం ॥ 4-48-22(30420)
క్షుద్రకైర్వివిధైర్భల్లైర్నిపతద్భిశ్చ మామకైః ।
సంమూఢచేతాః కౌంతేయః కర్తవ్యం నాభిపద్యతాం ॥ 4-48-23(30421)
అద్య దుర్యోధనస్యాహం శోకం హృది చిరం స్థితం ।
సమూలమపనేష్యామి హరన్పార్థశిరః శరైః ॥ 4-48-24(30422)
అద్య మత్కార్ముకోత్సృష్టైర్భల్లైశ్చ నతపర్వభిః।
హతాశ్వం విరథం పార్థం పౌరుషే పర్యవస్థితం ।
నిశ్వసంతం యథా నాగమద్య పశ్యంతు కౌరవాః ॥ 4-48-25(30423)
జామదగ్న్యాన్మయా లబ్ధం దివ్యాస్రమృషిసత్తమాత్।
తదుపాశ్రిత్య వీర్యం చ యుధ్యేయమపి వాసవం ॥ 4-48-26(30424)
ధ్వజాగ్రే వానరస్తిష్ఠన్భల్లేన నిహతో మయా।
అద్యైవ పతతాం భూమౌ వినదన్భైరవాన్రవాన్ ॥ 4-48-27(30425)
కామం గచ్ఛంతు కురవో గాః ప్రగృహ్య పరంతపాః ।
రథేషు వాఽపి తిష్ఠంతో యుద్ధం పశ్యంతు మామకం ॥ ॥ 4-48-28(30426)

ఇతి శ్రీమన్మాహాభారతే విరాటపర్వణి గోగ్రహణపర్వణి అష్టచత్వారింశోఽధ్యాయః ॥ 48 ॥

Mahabharata - Virata Parva - Chapter Footnotes
4-48-18 బర్హిణాం బహిణామివ ఏకైకస్య పృష్ఠేపృష్ఠే గచ్ఛతాం మయూరాణాం మయూరాణామివ బర్హిబర్హిణరాజానాం బర్హిణో మయూరస్య బర్హిణైః శరమూలే పత్రరూపేణ స్థితమయూరపత్రైః రాజానాం రాజమానానాం ।
రాజృదీప్తావితి ధాతోః కర్త్రర్థే పచాద్యచి కృతే రూపనిష్పత్తిః ।
పతతాం పతతాం ఏకైకస్య శరస్య పృష్ఠే పృష్ఠే నిపతతాం శరాణాం ఘోషః పతతాం మాలారూపేణ నిపతమానానాం పతతాం పక్షిణాం ఘోష ఇవ అఖిలైః శ్రూయతామితి యోగ్యక్రియాధ్యాహారేణ సంబంధః ।
యద్వా బర్హిణాం బర్హవతాం ఉత్పన్నబర్హాణామిత్యర్థః ।
బర్హిణం మయూరాణామివ పతతాం పతతాం పుంఖానుపుంఖతయా క్షణేక్షణే పతతాం పతతాం శరాణాం ఘోషః పతతాం పక్షిణాం ఘోష ఇవ పతతాం దిశిదిశి పతతామితి లోడంతక్రియా। సర్వైః శ్రూయతామితి భావః ।
బర్హిబర్హిణవాజానామితి టo థo ధo పాఠః ॥ 18 ॥
॥ అష్టచత్వారింశోఽధ్యాయః ॥ 48 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.